0-12 Ay: Bebekler Araştırmacılara göre, dil öğrenme süreci anne karnında başlamaktadır. Bebek, anne karnında beşinci aydan itibaren konuşmaları ve sesleri dinlemekte, sık tekrarlanan kelimelerle, anne ve babasının adını bilerek doğmaktadır. Bebekler doğum öncesinde sadece bazı kelimeleri duymakla kalmamakta, dille ilgili bazı bilgileri de öğrenmektedirler . Bebekler bu yeni hayatı merakla izleyerek her an yeni bir şeyler öğrenirler. Bu dönemde genellikle renkli, parlak, hareketli ve sesli nesnelere ilgi duyarlar.

Bu ilgi, bebekler için hazırlanmış metinli metinsiz masal kitapları ile karşılanabilir. Bebeklere ilk aylardan itibaren masallar okunabilir. Bu dönemde masallar, bebekle annenin arasında özel bir ilişki tesis eder. Daha önce de bahsedildiği gibi, bebek daha ilk doğduğunda tüm seslerin içinde annesininkini tanır. Anne de masallar yoluyla bebeğine seslenir. Anneler, masal okurken, bebeğini kucağına almalı ve sakin bir ses tonuyla kitabı okumalıdır.

Bu yolla bir taraftan bebekler kendilerini daha güvende hissederlerken, diğer taraftan kelime hazineleri de hızlı bir şekilde artarak hayalleri genişleyecektir. Ebeveynler bu dönemde bebeklerine masal kitaplarındaki resimler hakkında konuşmalar yaparak, masal kitabının görsel tarafından da yararlanabilirler. Unutulmamalıdır ki, okuma becerisi ve alışkanlığı kazanmanın temeli bu ilk adımlarla atılmaktadır!

1-3 Yaş Dönemi

Çocuklar bu dönemde renkleri tanır ve ayırt edebilirler. Konuşmak ve yürümek gibi ilkler de bu döneme aittir. Bu yaş 14 grubundaki çocuklar başta dokunarak, sonra dinleyerek öğrenirler. Resimli ve kabartmalı kitaplara dokunmayı severler. Kitapların resimlerine bakıp masalları dinleyebilir, canlı ve güzel resimli kitaplardan hoşlanabilirler. Bu dönemde çocuklar ebeveynlerinden ayrı kalmaktan korkabilirler.

Yine başka korkuları da olabilir. Eğer çocuğun korkuları varsa, bunu yenmek için masallardan faydalanılabilir. Ancak bunun tam tersi de mümkündür. Çocuk, okunan bir masal kahramanından da korkabilir. Bu durumda çocuğa okunacak masalların iyi seçilmesinin gereği ortaya çıkmaktadır. 1 yaşından sonra çocukların merakları artar.

Çevreye daha fazla ilgili olurlar. Bu ilgi, kitaplara dolayısıyla masallara kaydırılabilir. Masallarla ilgili canlandırma çalışmaları yapmak –örneğin masalda geçen kedinin, kuşun taklidini yapmak gibi- çocukların ilgisini çekebilir. Çocuk, iki yaşına doğru, yürüyerek, tırmanarak, düşerek, dokunarak yaşadığı çevreyi tanımaya çalışan küçük bir kâşif gibidir. Daha fazla konuşur, düşünmenin ve akıl yürütmenin, öğrenmenin kışkırtıcı bilişsel alanına doğru öğrendiklerini biriktirerek derece derece ilerler.

Bu dönemde çocuğun bilişsel alanına ve konuşmasına masalın katkısı sağlanabilir. 2 yaşından itibaren arkadaşlarıyla oyun oynamaya başlayan çocukların masallarda geçen olayları canlandırmaları sağlanıp masal kahramanlarıyla ilgili taklitler yaptırılabilir. 2 buçuk yaşından itibaren masallar, çocuklara anlattırılabilir. Dil gelişimlerinin sağlanabilmesi, kelime hazinelerinin gelişmesi ve konuşabilmeleri için çocuklara bu dönemde bol bol masal kitapları okunması gerekir. Cevap veremese de, çocuğa ara sıra okunan metinle ilgili sorular sorup dikkatleri çekilebilir. Bunlar, “Minik kedi neden gülmüş? Sen onun yerinde olsan ne yapardın’ gibi sorular olabilir. Bu yolla çocuğun bilişsel gelişimine katkı sağlanabilir.

3-6 Yaş Dönemi Çocuklar

Üç yaş civarında evin ve sosyal çevrenin içinde yakınındaki insanların peşinden koşar, sorular sorar ve gördüklerini taklit eder. Bilgileri çoğaldıkça, “Bu ne”, “Neden” sorularını daha çok sorar. Dört yaşında inanılmaz bir aktivite içinde; daha fazla oynar, arkadaşlarıyla değişik etkinlikler planlar ve uygular. Beş yaşında, biraz daha sosyalleşmiş olarak çevresini sebep-sonuç ilişkisi içinde tanımaya, neyin iyi, neyin kötü olduğunu anlamaya çalışır . Görüldüğü gibi 3-6 yaşlar arasında çocuklar oldukça hızlı bir gelişme içerisindedirler.

Bu gelişmeyi iyi bir şekilde değerlendirmek için okul öncesi kurumları ve aileler çocuğun duygusal ve zihinsel gelişimine yardımcı olup katkıda bulunmak durumundadırlar. Özellikle aileler, iyi bir eğitim verebilmek için öncelikle çocuğun dil gelişim özelliklerini bilmekle işe başlayabilir ve çocuğun gelişimini destekleyebilirler. Fakat çocuğun diğer gelişimsel özellikleri ve çocuğa sunulan eğitsel, kültürel ortam da göz ardı edilmemelidir. Masallar, bu dönemde de ailelerin ve öğretmenlerin en önemli destekçilerindendir. Çünkü bu tür metinler, bu yaştaki çocuklar için daha ilgi çekici olmaktadır.

Masallara ek olarak tekerlemelerle kısa hikâyeler de bu dönem çocuklarının ilgi alanlarına hitap eder. Bu yıllarda çocuklar tekrarları çok severler. Aynı masalı defalarca okumanıza ya da anlatmanıza rağmen her defasında bundan zevk alırlar. Ebeveynlerin bu durumdan kesinlikle şikâyetçi olmaması, aksine daha bir şevkle okumaya devam etmesi gerekir. Çünkü bu tekrarların öğrenme üzerindeki etkisi büyüktür.

Çocukların bu dönemde ilgi alanına giren masallar, genelde eşyaları, hayvanları, yiyecekleri ve çocukları konu edinenlerdir. Bu konulara ek olarak aile, arkadaş ve okulla ilgili olanları da severler. Nitekim 5 yaşındaki çocuğun konuşma konusunun yüzde 23’ünü eşyalar, yüzde 36’sını kendisi ile ilgili şeyler ve yüzde 41’ini de başka kişiler oluşturmaktadır.

Cevap bırakın